Tęsknie za krzyżem pokutnym...

Tak niewiele zostawiłeś czasu - Ojcze.

W gardle mam suchość od milionów wyrazów.
Przekląłeś kończyny, stopy, dłonie, palce.
Wszystko czego dotykam zamienia się w słowo;
szkło, cynkowe kieliszki, dzieci, kobiety, starcy,
Ona strzegąca parującego rozumu ukochanego,
swojska wódka, kurwy z pobocza, a nawet Indianin.

SŁOWO.

Uciekam pomiędzy Jej ramiona, dotykam piersi -
są jeszcze gorącym ciałem, upajam wilgocią ust,
spijam oddechy i oddaję słowem na papier.

OJCZE!

Dałeś Mojżeszowi laskę, Jezusowi dar uzdrawiania,
zamieniania wody w wino i lewitowania nad tłumem,
a mnie ukarałeś słowem...

...

...i słowem została już tylko ziemia rodzinna.
Paliłeś ją tyle razy, a ona i tak mnie wydała.

Siedemsetletnie mury świątyni pamiętające chrzest,
park, Śmieszek, bunkier słuchający ze mną lasu,
rynek z którego zdejmowałem stary bruk,
most na dworcu, tory i pociąg, którym odjechałem.

To wszystko jest już tylko słowem. Wtykam je
w szczeliny Ślichowickich kamieni, śpiewam,
stojąc jak pomnik przy balustradzie Kadzielni.

- Tęsknisz?
- Jeśli, to tylko za krzyżem pokutnym ze starego cmentarza,
którego nikt nie potrafi określić.

Nie ma już cegielni, gdzie paliłem pierwsze papierosy
i radzieckiego czołgu. W murach wymienili cegłę na nową,
nawet św. Nepomucen jest już tylko repliką.

SŁOWO

jest, będzie i pozostanie w moich palcach.
Będę je opowiadał dzieciom i dzieciom dzieci,
polskiemu narodowi i ślepemu światu.

OJCZE!

Tak niewiele zostawiłeś czasu, a mała ojczyzna
woła bezsennymi nocami. Tęskni za synem.

Pozwól jeszcze stąpać gołymi stopami po wrzosie,
w którym z ojcem szukałem grzybów
i gdzie uciekałem z dziewczynami, zamiast iść na różaniec.

Nie zamieniaj w słowo moich wspomnień!

03 luty 2008

Indianin zna los poety

Karuzela czterech ścian wirując cofa czas;

krystalizuje się, by wyświetlić chwile od teraz do przedtem.

Znikają przestrzenie, w których mogłem tańczyć,

powietrze robi się lepkie, bolą płuca,

Omdlałe serce traci zmysły, a z żył...

Z żył ciekną kwiaty na nagrobną płytę.

Poetę położono w trumnie, ciało pędzi autostradą;

na poboczu Indianin pokazuje palcem kurwy

- jestem każdą z nich, sprzedawałem się tyle razy.

W źródle światła leży kobieta, ukrzyżowana

na MOIM marmurze, z dłońmi przybitymi słowem.

MOIM SŁOWEM!

Drży, chce pisać i rodzić kwiaty. Przygnieciona

MOIM zwierciadłem nie sięga pióra i atramentu.

Nasiona usychają, dąb w ogrodzie więdnie.

WIĘDNIE NAWET WODA.

Zły zegar zliczył wszystkie dobre chwile

i każe sobie za nie płacić, raniąc każdego

kogo dotknąłem, kto tylko na mnie spojrzał.

MUSZĘ SIĘ ZABIĆ.

Ciało oddadzą poecie, kurwy zejdą z pobocza,

Indianin położy się spać, a kobieta napisze wiersz.

20 styczeń 2008

Opera Narodowa

z dedykacją dla Sławomira ‘Plezantropa’ Majewskiego i Wojciecha ‘Irydosa’ Mazura

Operą nie słowo na pięciolinii i nie ocean

poza granicami Polski.

Pamiętasz Przyjacielu ten czas?

Piwo rodzime, Irydos, burza za oknem w Gdańsku,

Ty i ja.

A kiedy Aleja Grunwaldzka tonęła,

i parasol tkwił w piersi jakiegoś nieszczęsnego kierowcy,

malarz zabrał poetę na łono rozdziewiczonej, porzuconej plaży.

Rotterdam-tenor milczał zniewolony,

zaś akt nieskończony trwał

(tak po dziś północny brzeg ojczyzny gra).

Pochyliłem się w ciszy wiatrom,

morzu i spokojnie nucącym falom.

Dłoń zanurzyłem w piasku pokrytym muszelkami,

szukając ukrytych nut - na próżno.

Drżenie palców obudziło jantarowe dzwoneczki

i kropelki wody, tulące się do ziarenek kruszcu.

Opera polskiego Bałtyku nie ma scenariusza,

kartek słów i nut - żyje, pulsuje i dźwięczy,

wystawiając na scenie obrazy narodowej tragedii.

Ballady marzeń o państwie czystym jak jeziora

z czasów pierwszych Piastów i wielkiej

jak obfite w żubry bory Jagiellona.

Pamiętasz Przyjacielu ten czas?

Piwo rodzime, Irydos, burza za oknem w Gdańsku,

Ty i ja.

A kiedy wróciłem pod ręcznie heblowaną antresolę

i piłem z wami wódkę, znałem już tajemnicę obrazów malarza.

I tak jak on pędzlem i farbą, ja słowem wracam

do śpiewu Bałtyku o naszej Polsce.

I nie będą mi śpiewać Litwa, ni stepy Akermańskie,

ale woń morza od Gdańska do Świnoujścia,

wierzby parków lubelskich, kosmos odbity w Jeziorze Wulpińskim,

Czorsztyńskim, woda Wisły spod Grudziądza, Krakowa

i śląskie familoki stojące pod zamkniętym szybem kopalni.

Bo nie uciekłem nad Tamizę, gdy zdradliwy komornik

zabrał ojczyźnie ostatnie skarby,

za które miała kupić dzieciom chleb.

Jestem tu, w Kielcach, stoję na łonie Wietrzni

i piszę wiersz...

15 Sty. 2008

Bursztyn, żmija i pociąg poza x, y, z

Zaczynam rozumieć, dlaczego poeci

tak często odbierają sobie życie.

Stół, drzemiąca lampka, bursztyn

emanujący odbicie człowieka, którego znam

i chleb - taki zwykły, powszedni, czerstwy

jak codzienność, której nie da się dłużej trawić.

Wolę ryż, barwiony w kurkumie - dziki, orientalny,

albo nasze, kresowe pierogi

z jagodami pełnymi lasu,

które uwielbiam dotykać (pulsujące

pod zielonymi koronkami, z posmakiem

niedojrzałości, kryjące jadowitą żmiję).

Z ostatniej kromki chleba, wzorem Irydosa,

ulepiłem piramidkę – dla tych, którym zabrakło.

Trójwymiarowa figura geometryczna

dla trójwymiarowych ludzi, widzących tyle,

ile zobaczą i słyszących podobnie.

Nie potrafię się nasycić chlebem

- bursztyn zamknięty w butelce o tym wie.

Szaro-błękitne oczy otoczone blond aurą,

dwie niezbyt duże piersi, nie znające jeszcze

ust głodnego maleństwa.

- Świdruje do mechaniki mentalności,

chcąc zrozumieć, dlaczego w moim równaniu,

dwa plus dwa daje nieskończenie wiele.

Moje piersi karmią świat, usta syciłem

nie poprzednim, ale przyszłym pokoleniem.

A ona by chciała rozłożyć ramiona

i spłaszczyć ciało do wektorów x, y, z,

sprawiając przy tym tyle bólu.

Wolałbym biały kaftan z rękawami

przerośniętymi do kolan,

równoległy do ciała granit,

na kilka stóp powyżej dębowej deski,

od zwykłego jutra, słońca, ptaszków

i obiadu podanego pod ryj.

Czwarte Oko Boga tkwiące w piramidce,

zbudowanej palcami z chleba, wizualizuje obraz

na otaczających ścianach - obraz mnie.

Bez pędzla, pióra, bez słowa. Jadącego autobusem,

smutnego jak ludzie. Kurwa!

Luksusowe przedziały w pociągu do wieczności

już dawno zajęte. Zostały banalne miejscówki

w drugiej klasie. Nie życzę sobie

tak naturalnego pochówku, jak cykl pór roku.

Nie sypiam nocą i nie piszę tekstów

do kołyski przeciętnego dziecka.

Zgon...

...będzie tylko jednym, z wielu wersów

niekończącej się, wieloprzestrzennej hybrydy.

28 grudzień 2007

Wyznania żółknącego liścia

otwieram dłoń prawą

     przeszłość boleśnie wyryła nań rysy

     w kolorach włosów południa i północy

     jędrne kształty wschodu zachodu

     a w porach pozostał pot ucieczek

     o kwaśnym posmaku zdrady

otwieram dłoń lewą

     przeszłość dlań jest niema

     zapisów papilarnych nie zmieniono

     od pierwszego pozamacicznego krzyku

linie obu dłoni pozostaną naskalnym śladem

w odkrywkowym rezerwacie biografii

obie

choć tak bardzo różne

układały kamienie tej samej drogi

w tym samym kierunku

i zawracam czasem

by móc głębiej zrozumieć

harmonię filozofii papilarnej

a kiedy milkną wiatr i promyk słońca

karmię się ciszą której było tak niewiele

którą zalewałem się syntetycznie

na brzegach morza jezior bagien

górskich stóp i leśnych krawężników

na imię mam przeszłość i przeznaczenie

i nie wstyd mi za swoje dłonie

które uniosły więcej świata

niżeli umysły moralizatorów

karmiących plebs ochłapem

nigdy nie przyjąłem srebrników

za którąkolwiek z chwil tymczasowej męskości

nigdy nie mówiłem

że jest inaczej niż jest

judasz się powiesił na drzewie

a ja na krzyżu swojej golgoty

26 grudzień 2007

Bursztynowe Zwierciadła (recenzja)

Jestem srebrne i dokładne. Nie mam uprzedzeń.
Cokolwiek widzę połykam natychmiast
Takie, jak to jest, niezamglone ani miłością, ani nienawiścią.
Nie jestem okrutne tylko prawdomówne -
Oko małego, czworokątnego boga.
(…)
Twarze i ciemność rozdzielają nas bezustannie.
/Lustro Sylwia Plath/

    Każdy choć raz w życiu zaglądał w lustro przyglądając się dokładnie rysom swojej twarzy. Chciał sprawdzić, czy na pewno nic nie uległo zmianie. Ilu zobaczyło prawdę, a ilu było takich, którzy ujrzeli to, co miało się tam ukazać. Ktokolwiek, będąc dzieckiem, miał możliwość przeglądania się w lunaparkowych lustrach, to widział w nich obraz śmieszny, czasami niepodobny do oryginału. Popatrzmy wstecz, i spójrzmy na teraźniejszość – czy tamto dziecko, a dzisiaj dorosły, w prostym zwierciadle nie widzi tej samej zdeformowanej twarzy, pokrytej setką masek, aby tylko było tak, jak tego oczekuje świat?
    Dlaczego zaczęłam w ten sposób? Wyobraźmy sobie człowieka siedzącego przed lustrem, z oczami wlepionymi w to co się w nim odbija. Niby zwyczajny obraz. Każdy powie – no przecież jestem tam ja. I ja się z tym zgodzę. Jesteś tam ty, ja i każdy, kto znajdzie się w tej pozycji. Tylko dlaczego nie ma tego co było klika lat wstecz?

Zwierciadła zatrzymują czas,
By można było spojrzeć na prawdę
Kiedy pozostanie już tylko iluzja
/Wizualizacje/

Pięknie ujęty temat moich rozmyślań. Marek kolejny raz sprawił, że pewne elementy, które są mi całkowicie znane, nagle zatraciły swoją wartość. Bo oto mam człowieka, peela, który odkrywa przede mną największe, skrywane tajemnice. Mówi do mnie i zmusza mnie do słuchania. Do czytania pomiędzy kolejnymi wersami, a ja czuję się bezsilna…dlatego że chyba nie potrafię czytać z ust. Mam dziwne wizje. Ktoś stoi na rozstaju dróg, gdzie połamano wszystkie drogowskazy. Nie ma łatwej drogi, a jest trudna decyzja. Widzę człowieka, który mówi:

Gdy patrzę za siebie
na moje życie
uderza mnie widok pocztowych
kartek
zniszczonych zdjęć
wyblakłych plakatów
z czasów, których nie pamiętam.
/Jim Morrison/

i ten obrazek nie pozwala mi patrzeć inaczej. Kiedy czytam poezję Ciućki [Olszewskiego (przyp.aut.)] towarzyszy mi to samo uczucie. W jego słowach zawsze znajduje się dwuznaczność, jest dążenie do celu poprzez zdobycie odpowiedzi na wiele pytań jednocześnie bez szukania ich. Ciućka [Olszewski (przyp.aut.)] przypomina mi smak tamtego poety.

Bursztynowe Zwierciadła są próbą patrzenia poza lustro, poza maskę, która jest na twarzy peela. Pomyślałam nawet, że to pewnego rodzaju spowiedź. Przed zrobieniem jednego kroku dalej należy rozliczyć się z przeszłością. Przyznać przed samym sobą do tego, co uformowało obecny obraz, postawę. Pozwoli to być zgodnym z samym sobą. Iść dalej, iść w nową drogę. Autor próbuje przenieść czytelnika w świat po części iluzji przez która przeplata się autentyczność.

    Zbiór porusza wiele problemów, które towarzyszą człowiekowi. Jest stan zagubienia, bezlitosnego uformowania dziecka przez wpływy społeczeństwa i rodziny. No i pojawia się element religii, który w wierszach Marka Ciućki [Olszewskiego (przyp.aut.)] często jest kluczowym, poeta prowadzi polemikę z prawami wiary. Nie robi tego bezmyślnie, wręcz zmusza odbiorcę do zagłębiania się w sobie i zastanowienia się, czy i na ile te prawa są w nim zapisane. Etyka jest przecież tak ważną sprawą dla życia i istnienia.
Spójrzmy na słowa:

Patrz, byś mógł zobaczyć ciernie,
obrastające moje serce.
/Sezon oczyszczenia/

w których jest dosadnie użyta symbolika ważna dla ludzi wiary. Nawet tytuł utworu nie pozostawia wątpliwości. Te połączenia są bardzo intrygujące w utworach Marka. Nie ma jednoznaczności, jest za to wielki znak zapytania ukryty w wersach, bo jak autor sam napisał:

Napisałem kiedyś drogę -
czarne, asfaltowe dywany w kształcie zapytania.
/Transparenty/

i nie jest łatwo przejść przez całe życie bez żadnego zejścia w bok. Kolejna droga to nowy znak zapytania, nowa niewiadoma. Życie człowieka to nie matematyczne zadanie, które już na początku poda wynik. To co z niego wyjdzie zobaczymy dopiero na końcu.
    Marek wchodząc w dyskusję z problemami społecznymi pokazuje, że można się wyprostować, że można iść dalej, nawet na kolanach, ale pokonywać własny strach, ból, rozgoryczenie. W zbiorze „poeta”, a poza nim każdy człowiek, ma drogę, która, choć nie łatwa, jeszcze się nie skończyła – należy iść dalej. Zbiór tak bardzo osobisty, a raczej o osobistych przemyśleniach poety, staje się pewnego rodzaju drogowskazem, dlatego właśnie powiem na koniec słowami autora:

WEJDŹ DO MNIE, SŁUCHAJ I MILCZ
/Gabinet luster/

zadumaj się czytelniku nad słowami.

Sylwia Kanicka - 24 grudzień 2007 

Relikt (recenzja)

    Mam przed sobą zbiór wierszy Marka Ciućki [Olszewskiego (przyp.aut.)] „Relikt”. Przeczytałam raz, potem drugi i mogłabym tak jeszcze wiele razy, ale najpierw postanowiłam zapisać pierwsze wrażenia.
Poezję Marka zna wiele osób. Często ukrywa się pod pseudonimami Zielony28, Chałopisarz Współczesny, czy Kloszard Kielecki, jednak jest zwolennikiem przyznawania się do siebie. Potrafi urzekać zapisanymi słowami w sposób inny, taki poprzez jego oczy i jego patrzenie. Kiedy poznałam pierwsze utwory tego poety byłam zszokowana, zaskoczona, a zarazem tak strasznie spokojna. Potem długo zastanawiałam się, dlaczego tak jest, że pełne emocji wiersze potrafią wzbudzić tyle spokoju. Dzisiaj, czytając „Relikt”, znów mam te myśli. One po prostu wracają jak bumerang.
Właściwie zapisanie w kilku zdaniach tego, co jest urzekające w utworach Ciućki [Olszewskiego (przyp.aut.)] przede wszystkim może być bardzo krzywdzące dla samego autora, jak również dla późniejszych czytelników tego tomiku – zdaję sobie z tego całkowicie sprawę i poniosę wszelkie konsekwencję tej wypowiedzi.
Sam tytuł zbioru pojawia się w kilku wierszach. Zwróciło to moją uwagę, dlatego też zapoznałam się z szerszym znaczeniem tego słowa. Nie będę tutaj przytaczała słownikowych tłumaczeń, odniosę się tylko to jednego, a mianowicie, że jest to organizm, który przetrwał w jakichś szczególnych warunkach. Dlaczego to właśnie spojrzenie? Ponieważ całość przedstawia kolejne elementy, z którymi przyszło się zmagać peelowi. To tak, jakby Marek założył, że to co zostało z początkowego embriona nie jest tylko punktem zaznaczającym się w historii, ale jest czymś żywym, istniejącym, czymś, co można dotknąć i przekonać się, że kolejne elementy życia zbudowały całość tego organizmu. Pozwolę sobie tutaj zacytować:


Jestem własnym cieniem;
jestem słowem;
jestem historią siebie. 
/100 wersów prywatnej paranoi/


Słowa te bardzo odbijają mi mój tok myślenia. Właściwie czytając kolejne utwory mam je jako przewodnią myśl. Zastanawiałam się wprawdzie, czy fragment jednego wiersza powinien przechodzić na kolejne, jednak zapisy w tym zbiorze są z sobą bardzo mocno związane. Po pierwsze tematyką, a po drugie siłą oddziaływania na zmysły, o której to już sile napisałam wcześniej.
Jest jednak coś, co wzbudza mój niepokój. W niektórych momentach mam wrażenie, że kolejnymi wersami kieruje mrok. Pojawiają się liczne symbole religijne, jak również antyreligijne. To daje poczucie bezsilności człowieka, konieczności podporządkowania się pewnym zjawiskom, które są tłem dla jego istnienia, a zarazem pokazuje postawę, z jednej strony odwrotną, z drugiej nawiązującą do tej z Wielkiej Improwizacji Mickiewicza.
Tam nawołanie:

Nazywam się Milijon – bo za miliony kocham i cierpię katusze

tutaj:

Chciałem być człowiekiem, a jestem każdym
- to boli


Ciućka [Olszewski (przyp.aut.)] wielokrotnie w tekstach pokazuje, iż embrion, ponosi konsekwencje poczynań cywilizacji, ale to wcale nie oznacza, że chce by był on postrzegany ponad tą cywilizację. Wielokrotnie złapałam się na tym, że jednak doszukiwałam się typowej postawy Konrada. To jest właśnie to, co wzbudziło niepokój. Zastanawiam się, jak daleko Marek mógłby się posunąć kreując swojego bohatera. Czy jest zdolny do tego, by, pokazując wiele niedoskonałości świata, zarzucić winę za nie właśnie Bogu i czy te ciemne elementy, które są w kolejnych tekstach, powinny być głównymi? Pozostawię to pytanie bez odpowiedzi….
Wiersze Marka Ciućki [Olszewskiego (przyp.aut.)] przepełnione są osobistymi przemyśleniami. Trudno tak naprawdę w nie wejść i wszystkie słowa, jakimi można wyrazić swoje odczucia, są tylko próbą zobrazowania sensu poezji tego autora. Mogłabym jeszcze nawiązać tutaj do postawy Jima Morrisona i jego wielu wizji, jakie miał na temat świata, do jego poezji. Dla potwierdzenia Morrison w jednym z wierszy zadaje pytanie:


Nie znam cię -
Czy chociaż nazwisko masz
/Ludzie są dziwni/



Marek nawiązuje z nim dialog:


Ciućka nie jest moim nazwiskiem,
bo ja się nie nazywam; 
/Krótki wiersz o tym samym/


i mogłabym tak wiele powiązać elementów. Przywołać jeszcze kilka prób nawiązania dialogu. To wszystko powoduje, że mam obraz, obraz, którego nie chce poprawiać, bo on przedstawia mi jakiś świat, sposób właśnie patrzenia okiem Marka. Więc teraz wracam kolejny raz do lektury, by poszukać jego, bo:

na imię będzie miał
relikt z nasienia lirycznego
co z ust płyną mu kwiaty 
/Relikt/

Sylwia Kanicka - 15 listopad 2007